Muszę podzielić się pewnym odkryciem. Pisałam jakiś czas temu o instrumentach i ich odmianach. Jednym z moich odkryć było istnienie fletu basowego i kontrabasowego, jako odmiany fletu poprzecznego. Jednak dziś odkryłam istnienie kolejnej odmiany. Tym razem jest to odmiana wykonawcza, bo chodzi o flet glissando (Glissando Headjoint), który ma przesuwany ustnik. Zdolność ta zmienia całkowicie możliwości wykonawcze, artykulacyjne, wysokościowe, a nawet notacyjne, bo przecież jakoś trzeba zapisać w nutach taką artykulację! Ja jestem od ogromnym wrażeniem, a Wy? Zapraszam do posłuchania co może taki flet, a jeśli kogoś wciągnie temat, to na YT można znaleźć wiele filmów z prezentacją jego możliwości.

Dzisiejszym odcinkiem kończymy rozdział na temat elementów dzieła muzycznego. Wiemy już jakie są części składowe muzyki, możemy świadomie słuchać utworów, rozpoznając poszczególne ich elementy, aby na końcu móc powiedzieć co najbardziej mi się podobało :) Ale aby ta wiedza była uporządkowana, zapraszam na pokaz slajdów, które zrobiłam specjalnie, by ułatwić zapamiętanie poszczególnych elementów.

Powszechnie wiadomo, że obrazy mają swoje barwy. Na lekcjach plastyki w szkole uczono nas, że są barwy ciepłe i zimne, choć z odczuwalną temperaturą nie mają nic wspólnego. W dobie aparatów fotograficznych, programów graficznych i wszelkich obróbek technicznych, w kilku kliknięciach potrafimy całkowicie zmienić barwę zrobionego zdjęcia. Po zmianie jednak będzie to już inne zdjęcie, będzie miało inny odcień i wzbudzi inne emocje. Dokładnie tak samo jest w dziedzinie muzyki. Ta sama melodia zagrana przez inny instrument przyniesie inne emocje. Są instrumenty, które brzmią jasno i przenikliwie, jak np., flet poprzeczny, a są takie które mają barwę ciemną i jest to np. puzon. Są instrumenty brzmiące ciepło i delikatnie, jak np. harfa, a są instrumenty mocne i metaliczne, jak np. trąbka. Kompozytor tworząc utwór, musi umieć wyobrazić sobie jaki efekt chce osiągnąć i jakiego instrumentu w danym momencie użyć. „Wlazł kotek na płotek” zagrany na fagocie będzie raczej sugerować, że to tygrys, ...

Faktura w utworze jest tym samym co np. faktura materiału. Tylko faktura materiału jest namacalna, a fakturę w muzyce trzeba usłyszeć. Jest ona dość widoczna w zapisie nutowym, ale przeciętny słuchacz na ogół nie ma możliwości zobaczenia nut, za to ma możliwość słuchania konkretnego utworu. Zatem faktura jest to wzajemna zależność pomiędzy głosami w utworze. Można by nawet pokusić się o stwierdzenie, że jest to trochę gęstość dźwięków, ale gęstość niekoniecznie powiązana z rytmem. Już tłumaczę o co chodzi.

Artykulacja jest kolejnym elementem dzieła muzycznego i polega dosłownie na tym samym co artykułowanie dźwięku, kiedy mówimy, czyli jest to sposób wydobywania dźwięków. I tak jak w czasie mówienia, inaczej artykułujemy dźwięki kiedy jesteśmy źli, a inaczej kiedy zadowoleni, inaczej kiedy chcemy kogoś o coś poprosić, a inaczej kiedy wydajemy polecenie. Podobnie jest w muzyce, różne sposoby artykulacji są po to, by wyrazić różne stany emocjonalne. Jak np. w filmach gra muzyka krótkie, często powtarzane dźwięki, wiemy, że za chwilę coś się wydarzy ;) kiedy chcemy pokazać np. krajobraz, raczej stosujemy długie rozległe dźwięki, podkreślające przestrzeń. Takie właśnie jest zadanie artykulacji. 

To co charakteryzuje znanych twórców we wszelkich dziedzinach sztuki, to ich osobowość i pewne cechy, które wyróżniają ich twórczość. Jesteśmy w stanie doskonale odróżnić Picassa od Salvadora Dali, czy Vivaldiego od Chopina. Nie pomylimy się czytając Mickiewicza albo Staffa. Dziś chciałabym zaprosić do posłuchania jednego, wszystkim znanego motywu w różnych stylach kompozytorskich. Słuchanie ułatwi wskazywanie cech charakterystycznych tych stylów, oznaczone na filmie. Czasem temat główny będzie dość zawoalowany, trzeba będzie dobrze się wsłuchiwać i wyszukiwać go, ale zapewniam, że on tam jest Zapraszam zatem do posłuchania "Happy Birthday" w różnych wersjach kompozytorskich. Przy okazji można podziwiać kunszt wykonawczy pianistki, a jest co oklaskiwać. Dobrej zabawy przy słuchaniu życzę

Jak wiecie muzykę dzielimy na tzw. "poważną" i "rozrywkową". Mówię tak zwaną , bo dawniej muzyka sama w sobie była rozrywką i taki podział nie istniał :) Teraz, kiedy chcemy zapoznać młodych ludzi z tym działem muzyki poważnej, trochę ją przemycamy :) I takim miejscem przemytu bywają bajki :) Zapraszam do obejrzenia filmu, w którym autorka opowiada o tym jak wiele muzyki poważnej przemycono do Smerfów. Jeśli komuś się spodoba, to jest też jego druga część :) Zachęcam by odnaleźć :)

Dynamika, kojarzy się nieco inaczej niż w rzeczywistości oznacza, bo zawsze mi się wydawało, że dynamicznie to po prostu szybko. Ludzie działający dynamicznie, to ludzie działający owszem dość szybko, ale i z dużą ekspresją. I tutaj, w tej ekspresji, jesteśmy już bliżej tego co oznacza dynamika w muzyce, bo określa ona nic innego jak natężenie, czyli głośność dźwięku . Można by rzec, że określa intensywność i ekspresję dźwięku. Jak coś gramy cichutko, to jest to raczej subtelnie i delikatne choć może oczywiście być z napięciem. A jak coś jest głośno, to najczęściej jest z „z rozmachem” i wymaga dużo ekspresji. 

Rodzinne muzykowanie, odcinek drugi :)

Kiedy opowiadałam o instrumentach strunowych szarpanych i chciałam wam przybliżyć cudo techniki jakim jest harfa, natrafiłam na ciekawy sposób wykorzystania jej w muzyce rozrywkowej. Generalnie harfa kojarzy nam się z pewnego rodzaju unikatem, który owszem, brzmi anielsko, ale nie bardzo wiadomo co z nim można zrobić poza sceną. No to bardzo proszę co można zrobić  Jako przykład  wybrałam literac ki temat, mianowicie "Harry Potter" (Hedwig's Theme). Zapraszam do posłuchania i zobaczenia co można zrobić z harfą  W tym konkretnym przypadku, nawet z dwiema

Kolejnym elementem utworu jest agogika, czyli najprościej powiedzieć tempo. Rozróżniamy trzy rodzaje temp- wolne, umiarkowane i szybkie. Myślę, że bez problemów do rozpoznania dla każdego. Tempo utworu ma ogromne znaczenie w określaniu charakteru i nastroju. Zauważmy, że rytm i melodia mogą pozostać dokładnie takie same, ale jeśli zmieni się tempo utworu, wówczas całkowicie zmienia się charakter.

Zarażamy dalej :) Nie zawsze możemy zaprosić każdego muzyka z każdym instrumentem do naszego Domu Kultury. Kimś takim, kogo chyba nigdy nie zaprosimy jest… organista :) Niby każdy zna, niby każdy wie jak się gra. Jednak częściej ich słyszmy niż widzimy :) Mam więc dla Was niespodziankę na weekend ;) Chyba każdy z nas przynajmniej raz w życiu był na czyimś ślubie i każdy z nas słyszał organistę grającego hit ślubów-„ Marsza Weselnego” Feliksa Mendelssohna. Ale ilu z Was widziało go grającego? Ilu z Was wie, że na organach gra się nie tylko rękoma? Ilu z Was wie jak potężny jest to instrument nie tylko w swoim głosie, ale również w rozmiarach? Film, który mam dla Was wprawdzie nie pokaże wielkości tego instrumentu, ale pokaże Wam organistę przy pracy :) Taka mikro-zajawka :)

Dzisiaj w ramach naszego muzycznego cyklu zapraszam do sprawdzenia w praktyce tego o czym mówiłam do tej pory w zakresie elementów dzieła muzycznego. Omówiłam na razie trzy: melodykę, rytmikę i harmonikę. Zapraszam najpierw do wysłuchania utworu, który wszyscy doskonale znają, ale w tej wersji pojawił się bardzo niedawno na stronie naszej Łódzkiej Filharmonii. Został nagrany przez rodzimych muzyków, w czasie pandemii, na scenie FŁ. Zanim zaczniecie czytać dalej po prostu posłuchajcie:

Pora na odsłonę kolejnego elementu dzieła muzycznego, jakim jest HARMONIKA. Mówi nam ona o współbrzmieniach, czyli o akordach w utworze. Wydaje się w takim razie, że harmonika dotyczy tylko utworów, w których są co najmniej dwa głosy. I owszem, łatwiej ją usłyszeć w utworach wielogłosowych, bądź jednogłosowych, ale z akompaniamentem, jednak w utworach jednogłosowych również występuje, ukryta w formie skali, w jakiej napisany jest dany utwór.   Już wyjaśniam w czym rzecz, opowiadając o tym jak dzielimy harmonikę.

Mała niespodzianka na weekend  😃 Nie możemy Was jeszcze zaprosić na koncert do nas, ale koncert może przyjść do Was  😉  No, powiedzmy że mikro-koncert. Jak za chwilę zobaczycie, nasi instruktorzy nie są tylko zwykłymi pracownikami, nawet nie są wyłącznie teoretykami kultury, owszem mówią o kulturze i zapraszają do niej, ale są również praktykami i "zarażają" Kulturą kolejne pokolenia  😉 Życzymy więc, by jedyna pandemii jaka nas w życiu spotka, to była właśnie Pandemia Kultury  😁

Wczoraj opowiedziałam o tym co się dzieje w muzyce w kierunku pionowym, czyli wysoko-nisko, czyli o melodii, a dzisiaj opowiem o tym co się dzieje w poziomie, czyli krótko-długo. Drugim elementem dzieła muzycznego zatem będzie rytmika, czyli rytm. Według definicji: „ rytmika to element dzieła muzycznego porządkujący materiał dźwiękowy w czasie, ustalając czas trwania dźwięków i wzajemne relacje między nim i”. Z rytmiką wiąże się metrum – wyznacza ono miary czasu, porządkuje przebiegu rytmiczne za pomocą regularnie powtarzających się akcentów. Wynikiem tego jest podział utworu na takty. Czyli zrozumienie tego czynnika jest także dość proste- melodyka mówiła nam o wysokości dźwięków, a rytm mówi o ich czasie trwania. Nawet w muzyce współczesnej, gdzie rytmika bywa traktowana bardzo swobodnie, zostaje określony czas trwania danego przebiegu melodycznego. Element rytmiczny ma decydujący wpływ na charakter danego utworu, bo dopiero nadanie rytmu melodii mówi czy mamy do czynienia z utw...

Pierwszym elementem, najbardziej podstawowym, „rzucającym się w ucho” jest melodyka, czyli po prostu melodia danego utworu. W definicji mówimy, że melodyka to element dzieła muzycznego wyznaczający następstwo dźwięków o różnej wysokości uporządkowanych w czasie. Myślę, że nie ma nikogo słyszącego w stopniu podstawowym, kto nie umie wyodrębnić melodii z utworu.

Muzyka jest jedną ze sztuk pięknych. Oddziałuje na naszą wrażliwość za pomocą dźwięków. Co sprawia, że jedne dźwięki działają na nas relaksacyjnie, a inne pobudzają? Jedne uznajemy jako „ładne”, a inne wzbudzają naszą nieufność? Co sprawia, że ten sam utwór zagrany przez kogoś innego zabrzmi zupełnie inaczej? Jakie elementy zawiera każdy utwór muzyczny? Z czego jest zbudowany? Przez najbliższych kilka dni zajmiemy się tym właśn ie zagadnieniem, które w nauce o muzyce nazwane jest: elementy dzieła muzycznego. Jest ich siedem, a niektórzy dodają jeszcze ósmy   Jakie to elementy i jakie mają znaczenie w utworze, będę opowiadać w kolejnych odcinkach.

Dziś zapraszam do obejrzenia pokazu slajdów, podsumowującego informacje o zespołach muzycznych instrumentalnych i wokalnych, czyli to o czym pisałam szeroko, dzisiaj "w pigułce". Zapraszam wzrokowców :)

W oczekiwaniu na kolejny odcinek "Kto tak pięknie gra" zapraszam dziś na Muzyczną Bajeczkę  uprzedzam, że jest zrozumiała tylko dla "wtajemniczonych"  Bajka jest autorstwa Pana Michała Heimowskiego nauczyciela muzyki w SP 82 w Gdańsku.